Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια Ιστορική ευκαιρία. Η επικείμενη σύνταξη του Νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική ή διοικητική αναμόρφωση. Αποτελεί μια κρίσιμη στιγμή επαναπροσδιορισμού του ρόλου των Δήμων και των Περιφερειών, ιδιαίτερα σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων: κλιματική αλλαγή, πολιτική προστασία, ενεργειακό κόστος, λειψυδρία, υποδομές, κλπ.
Του Γιάννη Μαλανδράκη
Ένα από τα διαχρονικά και άλυτα προβλήματα της Αυτοδιοίκησης παραμένει η απουσία σταθερών και μόνιμων χρηματοδοτικών εργαλείων. Οι Δήμοι καλούνται να υλοποιήσουν όλο και περισσότερες αρμοδιότητες, χωρίς όμως την αντίστοιχη θεσμική και οικονομική θωράκιση. Η εξάρτηση από αποσπασματικά προγράμματα και έκτακτες προσκλήσεις για χρηματοδοτήσεις, δεν μπορεί να αποτελέσει σταθερή και μακροπρόθεσμη λύση.
Στο πλαίσιο αυτό, επανέρχεται με ιδιαίτερη επικαιρότητα μια πρόταση που ο Δήμος Πλατανιά κατέθεσε ήδη από το 2018 και η οποία, με την πάροδο των ετών, έχει τύχει ομόφωνης αποδοχής από τα συλλογικά όργανα της Αυτοδιοίκησης και τα Συνέδρια της ΚΕΔΕ: η θεσμοθέτηση της απόδοσης του Τέλους Ανθεκτικότητας στους Δήμους.
Η πρόταση αυτή δεν ήταν ποτέ λογιστική ή συγκυριακή. Ήταν και παραμένει βαθιά πολιτική και αναπτυξιακή. Προβλέπει ότι το 60% του Τέλους Ανθεκτικότητας αποδίδεται στους Δήμους – με άμεση και αναδιανεμητική λογική σε όλους τους Δήμους της Χώρας – ενώ το υπόλοιπο 40% μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία ενός Ειδικού Σταθερού Χρηματοδοτικού Εργαλείου, σε έργα ανθεκτικότητας, πολιτικής προστασίας, λειψυδρίας, υποδομών, κλπ.
Σήμερα, με αφορμή τον Νέο Κώδικα, η πρόταση αυτή μπορεί και πρέπει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Με τη δημιουργία ενός σταθερού χρηματοδοτικού εργαλείου, όπου μπορεί να δημιουργήσει ένα ουσιαστικό και επαρκές χρηματοδοτικό μέγεθος, αντίστοιχο μεγάλων αναπτυξιακών προγραμμάτων και έργων Υποδομής, αλλά με μόνιμο και επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα.
Αυτό επιτυγχάνεται με την σύνδεση απόδοσης ποσοστού του Τέλους Ανθεκτικότητας (το 40%) με το Ταμείο Παρακαταθηκών & Δανείων, με ισόποση συμμετοχή του, στη δημιουργία του νέου Χρηματοδοτικού Εργαλείου παράλληλα με μόχλευση πόρων των ΟΤΑ! (Έχουμε καταθέσει αναλυτική πρόταση στα αρμόδια Υπουργεία και στο γραφείο του Πρωθυπουργού )
Παράλληλα, ανοίγει και μια ευρύτερη θεσμική συζήτηση, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων μπορεί να εξελιχθεί σε μια πραγματική Τράπεζα και της Αυτοδιοίκησης, με ενεργό ρόλο των θεσμικών της εκπροσώπων, στη χάραξη χρηματοδοτικής πολιτικής. Όχι ως απλός δανειστής, αλλά ως αναπτυξιακός εταίρος των ΟΤΑ.
Η δημιουργία ενός τέτοιου σταθερού χρηματοδοτικού εργαλείου δεν αποτελεί πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για:
- ανθεκτικές τοπικές κοινωνίες,
- ουσιαστική πολιτική προστασία,
- βιώσιμες και ανθεκτικές υποδομές,
και τελικά για μια Αυτοδιοίκηση με πραγματική αυτονομία και ευθύνη.
Ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορεί να αποτελέσει το θεσμικό όχημα για αυτή τη μεταρρύθμιση. Η Αυτοδιοίκηση έχει ώριμες προτάσεις, τεκμηριωμένες θέσεις και κυρίως, εμπειρία από το ‘πεδίο’. Αυτό που απαιτείται είναι πολιτική βούληση. Γιατί χωρίς σταθερή χρηματοδότηση, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να σταθεί. Και χωρίς ισχυρούς Δήμους, καμία χώρα δεν μπορεί να είναι πραγματικά ανθεκτική.
