Δεν πέρασε ο κυβερνητικός αιφνιδιασμός με την ξαφνική εισαγωγή για συζήτηση στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του θέματος της αλλαγής χρήσης σε πολυτελές ιδιωτικό ξενοδοχείο των μνημείων στο λόφο Καστέλλι στο κέντρο των Χανιών.
Σημειώνουμε πως ο λόφος Καστέλλι δεν αποτελεί ένα τυχαίο σημείο, αλλά τον ιστορικό πυρήνα της πόλης εδώ και 5.500 χρόνια, φιλοξενώντας το μινωικό ανακτορικό κέντρο της Κυδωνίας, το οποίο έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Το ζήτημα, που ανέκυψε ξαφνικά με την δημοσιοποίηση την Τετάρτη της ημερήσιας διάταξης της συνεδρίασης του ΚΣΝΜ της Πέμπτης 26 Φεβρουαρίου, προκάλεσε τις άμεσες και οργισμένες αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας των Χανίων και φορέων όπως ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), ενώ συγκέντρωση διαμαρτυρίας πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι, την ώρα έναρξης της Συνεδρίασης του ΚΣΝΜ, έξω από το Υπουργείο Πολιτισμού, στην οδό Μπουμπουλίνας.
Τελικά, υπό την πίεση της άμεσης και μαζικής αντίδρασης στα σχέδια της κυβέρνησης και της εταιρείας ισραηλινών συμφερόντων «BELVEDERE ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ», που έχει μισθώσει τα ακίνητα από το Πολυτεχνείο Κρήτης, το θέμα αποσύρθηκε από την συνεδρίαση του ΚΣΝΜ. Αξίζει να σημειωθεί πως υπόψιν του ΚΣΝΜ τέθηκαν και τα παλαιότερα υπομνήματα 32 καθηγητών του Πολυτεχνείου Κρήτης, καθώς και της Γενικής Συνέλευση της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης, που αντιτίθενται στην ξενοδοχοποίηση του λόφου.
Μετά την «Πρωτοβουλία Πολιτών Ενάντια στην Ξενοδοχοποίηση των Μνημείων στον Λόφο Καστέλλι», που με ανακοίνωσή της την Τετάρτη κατήγγειλε την αιφνιδιαστική ενέργεια του Υπουργείου Πολιτισμού, καλώντας όλους τους φορείς και τους κατοίκους της πόλης να αντιδράσουν στην επιχειρούμενη αλλαγή της χρήσης των Μνημείων, αλλά και την κυβέρνηση να αποσύρει άμεσα από την ημερήσια διάταξη την απαράδεκτη αυτή εισήγηση, δριμεία ανακοίνωση εξέδωσε και το «Συντονιστικό Πολιτών Συλλόγων, Συλλογικοτήτων και Πρωτοβουλιών Χανίων».
Το Συντονιστικό κατήγγειλε πως η επιχειρούμενη αλλαγή χρήσης και ξενοδοχοποίηση των μνημείων του λόφου αντιβαίνει στο ισχύον θεσμικό και πολεοδομικό πλαίσιο, συγκρούεται με τον δημόσιο χαρακτήρα και τον προορισμό των μνημείων, υποβαθμίζει τον αρχαιολογικό χώρο και το πολιτιστικό τοπίο και επιπλέον αγνοεί τη ρητά διατυπωμένη αντίθεση της τοπικής κοινωνίας και των θεσμικών της φορέων. «Τα μνημεία αυτά δεν αποτελούν ‘’ακίνητη περιουσία’’ προς εμπορική εκμετάλλευση», τονίζει στην ανακοίνωσή του το Συντονιστικό και συμπληρώνει: «Αποτελούν ζωντανό φορέα ιστορικής μνήμης, ταυτότητας και πολιτιστικής συνέχειας. Η αξιοποίησή τους οφείλει να διασφαλίζει αποκλειστικά δημόσιους, εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς σκοπούς, συμβατούς με τη φυσιογνωμία και τη βαρύτητα του χώρου».
Συναγερμός χτύπησε όμως και στον Δήμο Χανίων, με τις δημοτικές παρατάξεις να αντιδρούν έντονα στον κυβερνητικό αιφνιδιασμό και τον ίδιο τον Δήμαρχο Χανιών να ανεβαίνει στην Αθήνα, όπου σύμφωνα με πληροφορίες συναντήθηκε με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Άλλωστε, όπως με δική της ανακοίνωση η Νέα Αριστερά Χανιών υπογράμμισε, με την ενέργειά του το Υπουργείο Πολιτισμού «κωφεύει απέναντι στις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων για τον δημόσιο χαρακτήρα του συγκροτήματος με κοινωφελείς λειτουργίες», παραθέτοντας και απόσπασμα από το ομόφωνο ψήφισμα από τον Δήμο Χανίων: «Δηλώνουμε απερίφραστα ότι καταδικάζουμε οποιαδήποτε εξέλιξη παρέμβασης του κεντρικού κράτους που θα επιδιώξει να επιβάλει τη λειτουργία των ιστορικών κτιρίων με εμπορευματικά κριτήρια , κόντρα στις αποφάσεις και την θέληση της τοπικής κοινωνίας και ζητούμε από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς αυτά να αξιοποιηθούν προς όφελος του χανιώτικου λαού, με δημόσιο χαρακτήρα και για κοινωφελείς χρήσεις» (2024).
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, από την πλευρά του, εκφράζοντας την πλήρη αντίθεσή του στο εγχείρημα της τουριστικής υπερεκμετάλλευσης των κηρυγμένων μνημείων στον λόφο Καστέλι Χανίων, κάλεσε «τα μέλη του ΚΣΝΜ να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν, να βάλουν φραγμό στην ιδιωτική χρήση ενός δημόσιου μνημείου, να διαφυλάξουν τον δημόσιο χαρακτήρα του χώρου και να αρνηθούν την σκανδαλώδη αλλαγή χρήσης». Σημείωσε επιπλέον πως «τη στιγμή που σε όλη την Ευρώπη γίνεται συζήτηση για το πώς θα μπει φραγμός στην άκρατη τουριστικοποίηση, το Πολυτεχνείο Χανίων επιθυμεί να μετατρέψει σε ακριβό ξενοδοχείο ένα ιστορικό κτίριο στο κέντρο της παλιάς πόλης. Απορεί κανείς πώς εξαφανίζεται ο εκπαιδευτικός, κοινωνικός και πολιτιστικός χαρακτήρας του δημόσιου πανεπιστημίου και γιατί μετατρέπεται σε μεταπράτη και μεσίτη»!
Σχολιάζοντας την εξέλιξη της υπόθεσης, η επίτιμη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομίας Μαρία Βλαζάκη δήλωσε στο Documento πως «πρόκειται για μια κραυγαλέα περίπτωση εξέτασης θέματος από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων για αλλαγή χρήσης και μετατροπή μνημείων σε ξενοδοχείο στο ιστορικότερο σημείο της Παλιάς Πόλης των Χανίων». Η Μ. Βλαζάκη μας είπε ακόμη πως «το θέμα αντίκειται οφθαλμοφανώς στο ισχύον θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο και σύσσωμη η κοινωνία της πόλης είχε εκφράσει την αντίθεσή της. Η εισαγωγή του θέματος στο Συμβούλιο προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στην πόλη και ομόψυχη κινητοποίηση του Δημοτικού Συμβουλίου, του ίδιου του Δημάρχου, φορέων και συλλογικοτήτων. Η αναγγελία της απόσυρσης δικαιώνει τους ενωμένους αγώνες, αλλά επιβάλλει και επαγρύπνηση».
Ολόκληρη η ανακοίνωση του Συντονιστικού Πολιτών, Συλλόγων και Συλλογικοτήτων Χανίων:
Όχι στην αλλοίωση της ιστορικής φυσιογνωμίας του Λόφου Καστέλλι
Η κοινωνία των Χανίων βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη και αιφνίδια εξέλιξη που αφορά στο ανακηρυγμένο από την UNESCO, σημαντικότατο ιστορικό και αρχαιολογικό σημείο της πόλης μας: τον λόφο Καστέλλι.
Το Υπουργείου Πολιτισμού εισηγείται στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, στη συνεδρίαση της Πέμπτης 26 Φεβρουαρίου 2026, την αλλαγή χρήσης των τριών ιστορικών κτιρίων, ιδιοκτησίας του Πολυτεχνείου Κρήτης, στην κορυφή του λόφου διακηρύσσοντας τη δρομολόγηση διαδικασιών για τη μετατροπή τους σε πολυτελή ιδιωτική ξενοδοχειακή μονάδα.
Χρειάζεται για άλλη μία φορά να ενώσουμε τη φωνή μας με τις χιλιάδες Χανιωτών και να διακηρύξουμε την αντίθεσή μας σε αυτή την εν κρυπτώ μεθόδευση. Γιατί:
Ο λόφος Καστέλλι αποτελεί τον πυρήνα της ιστορικής διαδρομής των Χανίων επί 5.500 χρόνια. Είναι κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος, τμήμα της Παλιάς Πόλης που έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο, ενώ το κτίριο της V Μεραρχίας έχει αναγνωριστεί ως νεώτερο μνημείο και τοπόσημο συλλογικής μνήμης.
Tο μινωικό ανακτορικό κέντρο της Κυδωνίας στον λόφο Καστέλλι έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αναγνωρίζοντας τη διεθνή του σημασία.
Συνεπώς, η επιχειρούμενη αλλαγή χρήσης και ξενοδοχοποίηση:
- Αντιβαίνει στο ισχύον θεσμικό και πολεοδομικό πλαίσιο, αφού οι χρήσεις, σύμφωνα με το τελευταίο ΓΠΣ είναι οι εξής: «Ισχύουν δεσμευτικά οι διατάξεις του ΓΠΣ Χανίων του 1988, δηλαδή οι χρήσεις στην ιδιοκτησία του Πολυτεχνείου είναι μόνο εκπαίδευση ή στρατιωτική χρήση» και εξακολουθούν να ισχύουν όπως καθορίστηκαν.
Επομένως δεν έχει πλέον αντικείμενο η σύμβαση με την Belvedere. […]
- Συγκρούεται με τον δημόσιο χαρακτήρα και τον προορισμό των μνημείων.
- Υποβαθμίζει τον αρχαιολογικό χώρο και το πολιτιστικό τοπίο.
- Αγνοεί τη ρητά διατυπωμένη αντίθεση της τοπικής κοινωνίας και των θεσμικών της φορέων.
Τα μνημεία αυτά δεν αποτελούν «ακίνητη περιουσία» προς εμπορική εκμετάλλευση. Αποτελούν ζωντανό φορέα ιστορικής μνήμης, ταυτότητας και πολιτιστικής συνέχειας. Η αξιοποίησή τους οφείλει να διασφαλίζει αποκλειστικά δημόσιους, εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς σκοπούς, συμβατούς με τη φυσιογνωμία και τη βαρύτητα του χώρου.
Σύμφωνα με τον Αρχαιολογικό νόμο, η μετατροπή των τριών δημόσιων, ιστορικών κτιρίων-μνημείων από χώρο εκπαίδευσης σε ιδιωτική, τουριστική, ξενοδοχειακή μονάδα είναι εντελώς αποτρεπτική σύμφωνα με την αρχαιολογική νομοθεσία (Ν. 4858/2021). Μια τέτοια χρήση υποβαθμίζει την συμβολική σημασία του λόφου και εν γένει αλλοιώνει την φυσιογνωμία του πλέον ιστορικού σημείου της πόλης. Π.χ. παραβαίνει το άρθρο 7 με το οποίο ρυθμίζεται το ιδιοκτησιακό καθεστώς, καθώς και το καθεστώς διοίκησης και διαχείρισης των αρχαίων και νεώτερων ακινήτων μνημείων.
Καλούμε:
- Το Υπουργείο Πολιτισμού να σεβαστεί το νομικό και θεσμικό πλαίσιο προστασίας.
- Το Πολυτεχνείο Κρήτης να αναλογιστεί τον δημόσιο ρόλο και την ιστορική ευθύνη του.
- Τον Δήμο Χανίων, την Περιφέρεια Κρήτης και όλους τους θεσμικούς φορείς να υπερασπιστούν δημόσια τον χαρακτήρα του χώρου.
- Κάθε Χανιώτη και Χανιώτισσα να σταθεί ενεργά απέναντι σε αυτή την αλλοίωση της ιστορικής και πολιτιστικής φυσιογνωμίας του τόπου μας.
Ζητάμε την απόσυρση του θέματος, αύριο, από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.
Ο Λόφος Καστέλλι δεν είναι επενδυτικό οικόπεδο.
Είναι η καρδιά της ιστορίας των Χανίων και η ιστορική μνήμη δεν εκχωρείται.
Ολόκληρη η ανακοίνωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων
Σήμερα Πέμπτη 26/2/2026 εισάγεται στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων το θέμα “Έγκριση ή μη μελέτης αποκατάστασης και αλλαγής χρήσης σε παραδοσιακό ξενοδοχείο ΑΑ τάξης των τριών κτηρίων (των παλιών στρατώνων, των παλιών φυλάκων και του χαρακτηρισμένου ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου της V Μεραρχίας) που βρίσκονται στο λόφο Καστέλλι, στην εντός των τειχών πόλη των Χανίων, ιδιοκτησίας Πολυτεχνείου Κρήτης με μισθωτή την εταιρεία «Belvedere ΕΠΕ»”. Συζητείται δηλαδή η αλλαγή χρήσης, ώστε να μετατραπεί σε πανάκριβο ξενοδοχείο ένα δημόσιο ιστορικό κτίριο, στο κέντρο του αρχαιολογικού χώρου και της παραδοσιακής πόλης των Χανίων!
Όπως έχουμε επισημάνει ξανά, τα πολύ σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα καταδεικνύουν τον λόφο Καστέλι ως τον πρωιμότερο και σημαντικότερο πυρήνα ανθρώπινης παρουσίας στη Δυτική Κρήτη. Η ανασκαφική έρευνα τεκμηρίωσε ότι εδώ βρισκόταν μια εγκατάσταση ήδη από το τέλος της νεολιθικής εποχής και αργότερα η έδρα της μινωικής διοίκησης, φέρνοντας στο φως ένα ανάκτορο και εξαιρετικής σημασίας ευρήματα, ενώ η ανασκαφή συνεχίζεται και η θέση έχει ακόμα να δώσει πλούτο πληροφοριών για το παρελθόν.
Αλλά και κατά τους ιστορικούς χρόνους, στην πρώτη προχριστιανική χιλιετία, στην πρώτη και δεύτερη βυζαντινή περίοδο, την ενετοκρατία, την τουρκοκρατία και τα νεότερα χρόνια, στο λόφο Καστέλι βρισκόταν μια οχυρωμένη ακρόπολη (με οικοδομικό υλικό και από την αρχαία πόλη). Εδώ βρίσκονται η μεγάλη παλαιοχριστιανική βασιλική στη θέση του μεταγενέστερου ενετικού καθεδρικού ναού, το μέγαρο του Ρέκτορα, το οθωμανικό κονάκι του Πασά και το διοικητήριο από τον εξώστη του οποίου ο τότε πρίγκιπας Αρμοστής Γεώργιος κήρυξε το 1898 την ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας με πρωτεύουσα τα Χανιά. Αυτό το τελευταίο κτήριο αποτέλεσε την έδρα της διοίκησης του Ελληνικού Κράτους από το 1913, όταν η Κρήτη ενώθηκε με την Ελλάδα.
Η κήρυξη του ιστορικού κτηρίου της πρώην Μεραρχίας Κρητών από το Υπουργείο Πολιτισμού, με γνωμοδότηση του ΚΣΝΜ, το 2018 ως μνημείου «καθώς αποτελεί τοπόσημο της πόλης των Χανίων», που «η διατήρησή του συμβάλλει στην τεκμηρίωση της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτισμικής ιστορίας της πόλεως των Χανίων στα τέλη του 19ου αιώνα και κατά συνέπεια εμπλουτίζει το πολιτιστικό απόθεμά της» ήταν η επικύρωση του μνημειακού χαρακτήρα αυτού του κτιρίου και είχε ως στόχο να ανοίξει τον δρόμο για την ουσιαστική αξιοποίησή του προς όφελος της τοπικής κοινωνίας, με διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του. Είναι φανερό, πως αυτού του είδους την πολιτισμική, πνευματική και δημόσια αξιοποίηση του λόφου επιθυμεί η συντριπτική πλειονότητα των Χανιωτών.
Άλλωστε, για αυτήν ουσιαστικά παραχωρήθηκε ο χώρος το 1986 στο (νεοσύστατο τότε) Πολυτεχνείο Κρήτης (με μεταφορά χρηματικού ποσού στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Άμυνας από το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας, χωρίς οικονομική επιβάρυνση του ιδρύματος), προκειμένου να αποτελέσει μοχλό πολύπλευρης ανάπτυξης.
Αντί για αυτή την χρήση, δυστυχώς, βλέπουμε ένα δημόσιο πανεπιστημιακό Ίδρυμα να πρωτοστατεί στην ιδιωτική εκμετάλλευση αυτού του ιστορικού χώρου για όφελος μιας εταιρείας και όχι για το κοινό καλό, για το οποίο του παραχωρήθηκε. Τη στιγμή που σε όλη την Ευρώπη γίνεται συζήτηση για το πώς θα μπει φραγμός στην άκρατη τουριστικοποίηση, το Πολυτεχνείο Χανίων επιθυμεί να μετατρέψει σε ακριβό ξενοδοχείο ένα ιστορικό κτίριο στο κέντρο της παλιάς πόλης. Απορεί κανείς πώς εξαφανίζεται ο εκπαιδευτικός, κοινωνικός και πολιτιστικός χαρακτήρας του δημόσιου πανεπιστημίου και γιατί μετατρέπεται σε μεταπράτη και μεσίτη!
Ως Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων εκφράζουμε την πλήρη αντίθεσή μας στο εγχείρημα της τουριστικής υπερεκμετάλλευσης των κηρυγμένων μνημείων στον λόφο Καστέλι Χανίων. Καλούμε τα μέλη του ΚΣΝΜ να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν, να βάλουν φραγμό στην ιδιωτική χρήση ενός δημόσιου μνημείου, να διαφυλάξουν τον δημόσιο χαρακτήρα του χώρου και να αρνηθούν την σκανδαλώδη αλλαγή χρήσης.
Η ανακοίνωση της δημοτικής παράταξης «Όνειρο είναι τα Χανιά»
Αιφνιδιαστικά και πέρα από κάθε αρχή και κανονισμό, το Υπουργείο Πολιτισμού εισηγείται αύριο, Πέμπτη, στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων την αλλαγή χρήσης της περιοχής του Λόφου Καστέλλι και την ξενοδοχοποίησή του.
Διερωτώμαστε με ποιο δικαίωμα προτείνεται από κρατικό υπουργείο: καταπάτηση του νόμου (4178/2013, με τις τροποποιήσεις στον ν. 5079/2023, άρθρο 30, παρ. 2), παράβαση του αρχαιολογικού νόμου 4858/2021 (ως προς τις ισχυρές κηρύξεις της περιοχής και των ίδιων των μνημείων), αλλαγή χρήσης γης, ενώ είναι ισχύουσες και δεσμευτικές οι χρήσεις (εκπαιδευτικές και στρατιωτικές) που ορίζει το τελευταίο ΓΠΣ του 1988, και ξενοδοχοποίηση ανακηρυγμένου από την UNESCO μνημείου;
Ο αγώνας φορέων, πολιτών και θεσμών για την αποτροπή της ξενοδοχοποίησης του σημαντικότατου και ανακηρυγμένου ιστορικού και αρχαιολογικού χώρου που συνιστά ο Λόφος Καστέλλι υπήρξε σαφής, ευρύτατος και διαρκής. Ομόφωνα ψηφίσματα από την πλευρά της τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν διακηρύξει σε όλους τους τόνους ότι ο Λόφος Καστέλλι χρειάζεται και θα παραμείνει δημόσιος και προσβάσιμος σε όλους.
Καλούμε άμεσα τον Δήμο Χανίων να παρασταθεί στη συνεδρίαση της 26ης Φεβρουαρίου 2026 και να υπερασπιστεί με όλα τα σύννομα επιχειρήματα τη βούληση της τοπικής κοινωνίας και την ιστορία της πόλης.
Πηγή: documentonews.gr
Διαβάστε ακόμη: Χανιά | Στροφή στην υπόθεση του Λόφου Καστέλλι: Αποσύρθηκε η αλλαγή χρήσης των μνημείων μετά τις αντιδράσεις – Ικανοποίηση Σημανδηράκη…