Με αφορμή τα πρόσφατα δημοσιεύματα για μέσο σταθερής τροχιάς στην Κρήτη, η Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων επαναφέρει μια σταθερή της θέση (ήδη από το 2007): η ανάπτυξη δημόσιας σιδηροδρομικής υποδομής στο νησί αποτελεί στρατηγική επιλογή περιβαλλοντικής και κοινωνικής σημασίας. Η Κρήτη δεν μπορεί να πορεύεται στον 21ο αιώνα βασισμένη αποκλειστικά στην οδική μετακίνηση – το τρένο θα έπρεπε να συμπεριληφθεί στο σχεδιασμό του Βόρειου Οδικού Άξονα.
Η σχετική ανακοίνωση, συνεχίζει αναφέροντας:
Ένα σύγχρονο, ηλεκτροκίνητο τρένο μπορεί να μειώσει σημαντικά τις εκπομπές CO₂, οξειδίων του αζώτου (NOx) και αιωρούμενων σωματιδίων (PM₂.₅ και PM₁₀), συγκριτικά με τα Ι.Χ. και τα βαρέα οχήματα, ιδίως σε πλήρως ηλεκτροκίνητο και υψηλής πληρότητας δίκτυο. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, οι σιδηροδρομικές μεταφορές στην Ευρώπη εκπέμπουν έως και 70-80% λιγότερο CO₂ ανά επιβάτη-χιλιόμετρο σε σχέση με το ιδιωτικό αυτοκίνητο, ανάλογα με το ενεργειακό μίγμα και τον βαθμό πληρότητας. Το περιβαλλοντικό όφελος ενισχύεται περαιτέρω όταν η ηλεκτροκίνηση συνδυάζεται με παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Η διεθνής εμπειρία από ευρωπαϊκά νησιά καταδεικνύει ότι η νησιωτικότητα δεν αποτελεί εμπόδιο. Στη Μαγιόρκα λειτουργεί περιφερειακό σιδηροδρομικό δίκτυο που αποσυμφορεί βασικούς οδικούς άξονες. Στη Σαρδηνία και στη Σικελία αναπτύσσονται εκτεταμένα δίκτυα με σταδιακή ηλεκτροκίνηση βασικών γραμμών και σύνδεση λιμένων και αεροδρομίων, ενισχύοντας την περιφερειακή συνοχή. Στην Κορσική, το τρένο (Chemins de fer de la Corse) διασχίζει ορεινό ανάγλυφο, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και γεωμορφολογικά σύνθετες νησιωτικές περιοχές μπορούν να υποστηρίξουν λειτουργικές σιδηροδρομικές λύσεις. Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι νησιωτικές περιφέρειες αντίστοιχου ή μικρότερου μεγέθους έχουν αναπτύξει βιώσιμα συστήματα σταθερής τροχιάς.
Στη δημόσια συζήτηση πρέπει να ενταχθούν και κρίσιμες παράμετροι σχεδιασμού:
-
Τη μείωση της κατάτμησης των οικοσυστημάτων μέσω ορθού χωροταξικού σχεδιασμού, με πράσινες διαβάσεις πανίδας.
-
Τη δυνατότητα δημιουργίας «πράσινων διαδρόμων» κατά μήκος της γραμμής, με δενδροφυτεύσεις και ήπιες παρεμβάσεις.
-
Την ενίσχυση της ανθεκτικότητας έναντι της κλιματικής κρίσης, με υποδομές σχεδιασμένες για ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η ασφάλεια αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση. Τα ευρωπαϊκά πρότυπα σηματοδότησης, όπως το European Rail Traffic Management System (ERTMS), με αυτόματο έλεγχο ταχύτητας και προηγμένα συστήματα επιτήρησης, θωρακίζουν τη λειτουργική αξιοπιστία.
Η Κρήτη χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο, διαλειτουργικό δημόσιο σύστημα μεταφορών που θα συνδέει πόλεις, λιμάνια και αεροδρόμια, σε συνεργασία με μέσα μαζικής μεταφοράς μηδενικών ρύπων, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά την ποιότητα ζωής κατοίκων και επισκεπτών.
