Την άμεση αναστολή των προγραμματισμένων εργασιών κατεδάφισης του κτιρίου του πρώην ΙΚΑ στα Χανιά ζητά ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Χανίων, με επιστολή που απευθύνει προς τον δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο, λίγες ώρες πριν από την προγραμματισμένη έναρξη των εργασιών.
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι η κατεδάφιση συνιστά μια μη αναστρέψιμη ενέργεια και υποστηρίζει πως θα πρέπει να προηγηθεί νέα θεσμική και επιστημονική αξιολόγηση της υπόθεσης, ώστε να εξεταστούν όλα τα διαθέσιμα δεδομένα πριν ληφθούν οριστικές αποφάσεις.
Στην επιστολή τονίζεται ότι το κτίριο αποτελεί ένα από τα ελάχιστα διατηρημένα δείγματα μεταπολεμικής μοντέρνας αρχιτεκτονικής στα Χανιά, ενώ γίνεται επίκληση της γνωμοδότησης της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κρήτης, η οποία έχει χαρακτηρίσει το κτίριο αρχιτεκτονικά αξιόλογο.
Παράλληλα, οι αρχιτέκτονες υπογραμμίζουν ότι οι σύγχρονες αρχές βιώσιμου σχεδιασμού δίνουν προτεραιότητα στην επανάχρηση υφιστάμενων κτιρίων, καθώς περιορίζεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και διατηρείται η αρχιτεκτονική ταυτότητα των πόλεων.
Ο Σύλλογος εκφράζει επίσης προβληματισμό για το γεγονός ότι, όπως αναφέρει, δεν έχει παρουσιαστεί επίσημο σχέδιο αξιοποίησης του οικοπέδου μετά την κατεδάφιση, γεγονός που, κατά την άποψή του, δεν επιτρέπει την πλήρη αξιολόγηση των επιπτώσεων στην κυκλοφορία, την πολεοδομική φυσιογνωμία και τη λειτουργία του κέντρου της πόλης. Επιπλέον, σημειώνει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εντοπισμού αρχαιοτήτων κατά την εκτέλεση των εργασιών, κάτι που θα μπορούσε να παρατείνει το χρονοδιάγραμμα του έργου.
Στην ανακοίνωση γίνεται ακόμη αναφορά στις διαφορετικές γνωμοδοτήσεις που έχουν εκδοθεί από αρμόδιους φορείς, με τον Σύλλογο να ζητά την επανεξέταση της υπόθεσης από το Υπουργείο Πολιτισμού, καθώς και την έναρξη θεσμικού διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, με στόχο την εξεύρεση της βέλτιστης λύσης για το μέλλον του ακινήτου και της πόλης.
Ακολουθεί αναλυτικά το κείμενο της επιστολής:
Σας διαβιβάζουμε την ομόφωνη εισήγηση του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Χανίων, η οποία αποφασίστηκε κατά την ανοικτή συνεδρίαση των μελών του στις 9 Ιουλίου 2026 και αφορά την ανάκληση της απόφασης κατεδάφισης του κτιρίου του πρώην ΙΚΑ και την επανεξέταση της υπόθεσης.
Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, η έναρξη των εργασιών κατεδάφισης έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα το πρωί. Η εξέλιξη αυτή καθιστά επιτακτική την παρούσα παρέμβαση, καθώς η εκτέλεση των εργασιών πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία επανεξέτασης θα οδηγήσει σε μια μη αναστρέψιμη επέμβαση, καθιστώντας στην πράξη άνευ αντικειμένου κάθε μεταγενέστερη ουσιαστική αξιολόγηση. Για τον λόγο αυτό, σας καλούμε να προβείτε στις απαραίτητες ενέργειες για την προσωρινή αναστολή των εργασιών, έως ότου ολοκληρωθεί η θεσμική και επιστημονική εξέταση της υπόθεσης.
Το κτίριο του πρώην ΙΚΑ αποτελεί ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα δείγματα της μεταπολεμικής μοντέρνας αρχιτεκτονικής στα Χανιά. Η τεκμηριωμένη γνωμοδότηση της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κρήτης, η οποία το χαρακτηρίζει αξιόλογο δείγμα της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής, συνιστά ένα ιδιαίτερα σημαντικό επιστημονικό δεδομένο, το οποίο θεωρούμε ότι πρέπει να αξιολογηθεί με τη δέουσα βαρύτητα στο πλαίσιο της λήψης οριστικών αποφάσεων.
Πέραν όμως της αρχιτεκτονικής του αξίας, η θέση του Συλλόγου βασίζεται και στις σύγχρονες αρχές του βιώσιμου σχεδιασμού. Σήμερα, η παγκόσμια αρχιτεκτονική και κατασκευαστική κοινότητα αναγνωρίζει ότι η επανάχρηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος αποτελεί τον αποτελεσματικότερο δρόμο για τη βιωσιμότητα των πόλεων. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται το χαμηλότερο δυνατό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, περιορίζεται η ενσωματωμένη ενέργεια των κατασκευών, μειώνονται τα απόβλητα και οι εκπομπές ρύπων, ενώ παράλληλα διατηρούνται η αρχιτεκτονική μνήμη, το ιστορικό παλίμψηστο, η ποικιλομορφία και η ανθρώπινη κλίμακα του αστικού χώρου.
Στην προκειμένη περίπτωση, μέχρι σήμερα, δεν έχει παρουσιαστεί κάποια επίσημη μελέτη για τη μελλοντική αξιοποίηση του ακινήτου. Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθούν ολοκληρωμένα οι επιπτώσεις της επέμβασης στην κυκλοφορία, στη λειτουργία της ευρύτερης περιοχής και στη συνολική πολεοδομική φυσιογνωμία του κέντρου της πόλης. Επιπλέον, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εντοπισμού αρχαιοτήτων κατά την εκτέλεση των εργασιών, γεγονός που ενδέχεται να παρατείνει σημαντικά το χρονοδιάγραμμα του έργου και να διατηρήσει επί μακρόν ένα εκτεταμένο εργοτάξιο στο κέντρο των Χανίων, με τις αντίστοιχες κοινωνικές, κυκλοφοριακές και οικονομικές επιπτώσεις.
Η πολυπλοκότητα της υπόθεσης αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κρήτης γνωμοδότησε τεκμηριωμένα κατά της κατεδάφισης, ενώ το Ειδικό Όργανο ΚΑΣ–ΚΣΝΜ κατέληξε σε διαφορετικό συμπέρασμα. Οι πρόσφατες εξελίξεις στο Υπουργείο Πολιτισμού ενισχύουν την ανάγκη να αξιολογηθούν εκ νέου όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία και οι σχετικές γνωμοδοτήσεις, πριν από την υλοποίηση μιας μη αναστρέψιμης επέμβασης.
Για τους λόγους αυτούς, το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Χανίων ζητά την άμεση αναστολή των εργασιών κατεδάφισης, την επανεξέταση της υπόθεσης από το Υπουργείο Πολιτισμού υπό το φως όλων των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων και την έναρξη θεσμικού διαλόγου μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, του Δήμου Χανίων, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας – Τμήμα Δυτικής Κρήτης και των επιστημονικών φορέων της πόλης, με στόχο την αναζήτηση της βέλτιστης λύσης για το δημόσιο συμφέρον.
Η υπόθεση του πρώην ΙΚΑ υπερβαίνει τα όρια ενός μεμονωμένου κτιρίου. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε το μέλλον της πόλης μας, ισορροπώντας ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, τη βιώσιμη διαχείριση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος και την ποιότητα του δημόσιου χώρου. Θεωρούμε ότι κάθε μη αναστρέψιμη επέμβαση οφείλει να πραγματοποιείται μόνο αφού έχουν αξιολογηθεί πλήρως όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και έχουν εξαντληθεί οι δυνατότητες ουσιαστικού θεσμικού διαλόγου.
Με εκτίμηση,
Για το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Χανίων
Διαβάστε ακόμη: Χανιά | Μια πόλη χωρίς σχέδιο, χωρίς ταυτότητα και χωρίς µνήµη…;
