Σοβαρή αναστάτωση στην τουριστική αγορά, με ιδιαίτερη ένταση στην Κρήτη και κυρίως στο Ηράκλειο, προκαλεί η μεγάλη καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των διαδικασιών παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας, με δεκάδες -αν όχι εκατοντάδες– επιχειρήσεις να βρίσκονται σε καθεστώς αβεβαιότητας, αδυνατώντας να αναπτύξουν νόμιμα βασικές υποδομές εξυπηρέτησης των πελατών τους, όπως ομπρέλες, ξαπλώστρες και τραπεζοκαθίσματα.
Σύμφωνα με καταγγελία της Ένωσης Επιχειρηματιών Ενοικιαζομένων Διαμερισμάτων “FILOXENIA”, το πρόβλημα εμφανίζεται στην πρώτη πλήρη εφαρμογή του νέου πλαισίου του Ν. 5092/2024, το οποίο άλλαξε ριζικά τη διαδικασία παραχώρησης χρήσης αιγιαλού και παραλίας, μεταφέροντας την αρμοδιότητα από τους δήμους στις κατά τόπους Κτηματικές Υπηρεσίες του Δημοσίου.
Συσσωρευμένες αιτήσεις, αργοί έλεγχοι, τουριστική περίοδος σε εξέλιξη
Σύμφωνα με πληροφορίες από την αγορά, μόνο στην Κτηματική Υπηρεσία Ηρακλείου ο αριθμός των αιτήσεων φέρεται να προσεγγίζει τις 500, ενώ η διαδικασία υποβολής εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη μετά και την παράταση που δόθηκε στην προθεσμία υποβολής έως τις 30 Μαΐου.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αριθμητικό στην Κρήτη.
Ο έλεγχος κάθε φακέλου απαιτεί αναλυτική εξέταση δικαιολογητικών, διασταυρώσεις στοιχείων, πολεοδομικούς και διοικητικούς ελέγχους, καθώς και συμβατότητα με το αυστηρό νέο θεσμικό πλαίσιο για τη χρήση παραλιών και αιγιαλού.
Το αποτέλεσμα είναι προφανές: η τουριστική περίοδος έχει ήδη ξεκινήσει, αλλά πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να μην γνωρίζουν πότε –ή αν εγκαίρως– θα ολοκληρωθεί η διαδικασία και θα μπορέσουν να λειτουργήσουν πλήρως.
Επιχειρήσεις χωρίς δικαίωμα χρήσης, ακόμη κι αν έχουν καταθέσει πλήρη φάκελο
Το μεγαλύτερο πρακτικό αδιέξοδο είναι ότι, βάσει του ισχύοντος πλαισίου, η χρήση του αιτούμενου χώρου δεν επιτρέπεται πριν από την υπογραφή της σχετικής σύμβασης παραχώρησης.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και επιχειρήσεις που έχουν καταθέσει εμπρόθεσμα πλήρη φάκελο και έχουν συμμορφωθεί με όλες τις απαιτήσεις, δεν μπορούν να αναπτύξουν τις προβλεπόμενες εγκαταστάσεις τους μέχρι να ολοκληρωθεί ο διοικητικός έλεγχος.
Στην πράξη, ξενοδοχεία, τουριστικά καταλύματα, beach bars, επιχειρήσεις εστίασης και λοιπές τουριστικές μονάδες που λειτουργούν σε παραθαλάσσιες περιοχές βρίσκονται σε αδυναμία να προσφέρουν κρίσιμες υπηρεσίες στους πελάτες τους ακριβώς στην κορύφωση της ζήτησης.
Για πολλές μονάδες, η παραλία δεν αποτελεί συμπληρωματική υπηρεσία αλλά βασικό στοιχείο του τουριστικού προϊόντος τους.
Το δίλημμα: απώλεια εσόδων ή βαριά πρόστιμα
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για αυθαίρετη χρήση αιγιαλού και παραλίας.
Έτσι, οι επιχειρήσεις βρίσκονται μπροστά σε ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα:
- είτε να περιμένουν την ολοκλήρωση της διαδικασίας, χάνοντας πολύτιμα έσοδα στην έναρξη της σεζόν,
- είτε να λειτουργήσουν με δική τους ευθύνη, εκτιθέμενες σε σοβαρές διοικητικές και οικονομικές κυρώσεις.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έντονη ανασφάλεια στην αγορά, καθώς επιχειρηματίες υποστηρίζουν ότι καλούνται ουσιαστικά να πληρώσουν το τίμημα μιας διοικητικής καθυστέρησης για την οποία δεν φέρουν ευθύνη.
Ανησυχία για τις αυστηρές κυρώσεις
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η αυστηρότητα του νέου πλαισίου κυρώσεων.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, οι προβλεπόμενοι αποκλεισμοί από μελλοντικές διαδικασίες παραχώρησης για πολυετή χρονικά διαστήματα ενδέχεται να αποδειχθούν δυσανάλογα επαχθείς για επιχειρήσεις των οποίων η λειτουργία εξαρτάται άμεσα από τη νόμιμη πρόσβαση στον αιγιαλό.
Η ανησυχία δεν αφορά την ανάγκη επιβολής κανόνων.
Αφορά το ενδεχόμενο ένα αυστηρό σύστημα, σε συνδυασμό με αργές διοικητικές διαδικασίες, να οδηγήσει σε στρεβλώσεις και δυσανάλογες επιπτώσεις σε επιχειρήσεις που επιχειρούν να λειτουργήσουν νόμιμα.
Πρόβλημα με ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις
Το ζήτημα ξεπερνά τα όρια των ίδιων των επιχειρήσεων στην Κρήτη.
Σε τουριστικές περιοχές όπως η Κρήτη, όπου η τοπική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ομαλή λειτουργία του τουρισμού, κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε:
- απώλεια τζίρου
- μειωμένη ανταγωνιστικότητα
- υποβάθμιση της εμπειρίας επισκεπτών
- λειτουργικές δυσκολίες για ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα
- ενδεχόμενη πίεση στην απασχόληση
Η εικόνα ενός τουριστικού προορισμού επηρεάζεται άμεσα όταν βασικές παραθαλάσσιες υπηρεσίες δεν μπορούν να λειτουργήσουν κανονικά στην αρχή της σεζόν.
Το βασικό αίτημα της αγοράς: μεταβατική λύση
Αυτό που ζητούν επιχειρηματικοί φορείς είναι μια άμεση, πρακτική μεταβατική λύση.
Συγκεκριμένα, να εξεταστεί η δυνατότητα προσωρινής χρήσης των αιτούμενων εκτάσεων από επιχειρήσεις που:
- έχουν καταθέσει πλήρη φάκελο
- έχουν υποβάλει εμπρόθεσμα την αίτησή τους
- δεν έχουν εμφανή λόγο αποκλεισμού
μέχρι να ολοκληρωθεί ο διοικητικός έλεγχος και να υπογραφούν οι οριστικές συμβάσεις.
Μια τέτοια προσέγγιση, όπως υποστηρίζουν φορείς της αγοράς, δεν θα καταργούσε τον έλεγχο ούτε θα αποδυνάμωνε το νέο θεσμικό πλαίσιο, αλλά θα απέτρεπε τη μετατροπή διοικητικών καθυστερήσεων σε άμεση οικονομική ζημία.
Το στοίχημα του νέου πλαισίου
Η προστασία του αιγιαλού και της δημόσιας περιουσίας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα ενός θεσμικού πλαισίου δεν κρίνεται μόνο από την αυστηρότητα των προβλέψεών του, αλλά και από την ικανότητα της διοίκησης να το εφαρμόζει έγκαιρα, λειτουργικά και χωρίς να δημιουργεί αδιέξοδα. Με την τουριστική περίοδο ήδη σε πλήρη εξέλιξη, η ανάγκη για σαφείς αποφάσεις και άμεσες λύσεις γίνεται ολοένα πιο πιεστική. Για την αγορά, το ζητούμενο δεν είναι χαλάρωση των κανόνων. Είναι να μπορούν οι κανόνες να εφαρμοστούν χωρίς να παραλύει η ίδια η τουριστική δραστηριότητα.
Πηγή: Χρήμα & Τουρισμός
