Δεν θα αφήσουμε το βουνό του Θερίσου να γίνει πεδίο κερδοφορίας των πολυεθνικών ομίλων
Ο σχεδιασμός: η Κρήτη «μπαταρία της Ευρώπης» και ενεργειακός κόμβος των ομίλων
Κυβέρνηση, ΕΕ και ενεργειακοί όμιλοι έχουν βάλει την Κρήτη στο μάτι. Το νησί προορίζεται να γίνει — όπως διαφημίζουν — «ενεργειακός κόμβος» και «μπαταρία της Ευρώπης»: με την ηλεκτρική διασύνδεση με την Αττική ήδη σε λειτουργία, με το σχεδιαζόμενο καλώδιο Ισραήλ – Κύπρος – Κρήτη (Great Sea Interconnector) που δένει το νησί στους επικίνδυνους ενεργειακούς και γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς της Ανατολικής Μεσογείου, και με χιλιάδες MW αιτήσεων για ΑΠΕ — πολλαπλάσια των αναγκών της Κρήτης. Τα βουνά, οι βοσκότοποι και τα δάση του νησιού αντιμετωπίζονται ως «οικόπεδα» για ηλεκτροπαραγωγή που δεν σχεδιάζεται για τις ανάγκες του λαού της Κρήτης, αλλά για εξαγωγή και τιμολόγηση στο χρηματιστήριο ενέργειας. Και όλα αυτά παρά το πρόσφατο ομόφωνο «όχι» που αναγκάστηκαν να πουν οι δυνάμεις των κομμάτων που νομοθετούν και κυβερνούν τόσα χρόνια στο περιφεριεακό συμβούλιο Κρήτης, στο νέο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ. Η εμπειρία του λαού είναι ήδη πικρή: όσα MW «πράσινης» ενέργειας κι αν μπήκαν, το ρεύμα για το λαϊκό νοικοκυριό μένει από τα ακριβότερα στην Ευρώπη.
Πώς προσγειώνεται ο σχεδιασμός στα Χανιά: επτά σταθμοί, ένας όμιλος, μία μέθοδος
Στο βουνό του Θερίσου, ο σχεδιασμός αυτός έχει όνομα και διεύθυνση. Η «ΑΚΤΙΝΑ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.» — με απώτερο μέτοχο και χρηματοδότη τον γαλλικό πολυεθνικό όμιλο EDF, όπως ομολογεί η ίδια η μελέτη της — προωθεί επτά σταθμούς στο τρίγωνο Θέρισο – Μεσκλά – Φουρνές: Φολές Βόρειο και Νότιο, Γερόλακκο Βόρειο και Νότιο, Λυγιά Βόρειο και Νότιο, Καρές Σελλί – Δαιμονιάρη. Και η μέθοδος είναι διδακτική: ένα μεγάλο έργο «σπασμένο» σε επτά «μικρά» του ενός MW, ώστε κανένα να μην αξιολογείται συνολικά. Ήδη, αθόρυβα, τρεις υβριδικοί σταθμοί πήραν περιβαλλοντική αδειοδότηση τον Οκτώβριο του 2025 με απλές «Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις» — χωρίς καμία ΜΠΕ, χωρίς καμία γνωμοδότηση, χωρίς κανείς να ρωτήσει τον λαό της περιοχής — και για το «Φολές Νότιο» εγκρίθηκε ήδη νέα δασική οδοποιία. Ο ίδιος όμιλος προωθεί και στο Μαλεβίζι, στην Τύλισο, φαραωνικό έργο 18 MW με 30 MW αποθήκευσης. Δεν πρόκειται για «επενδύσεις» — πρόκειται για τη μεθοδική κατάληψη των ορεινών όγκων της Κρήτης από το κεφάλαιο, κομμάτι-κομμάτι, πριν προλάβει να αντιδράσει κανείς.
Το «Φολές Βόρειο» με δυο λόγια
- Το 87% της επέμβασης μέσα σε δασική έκταση, σε βοσκότοπους της κτηνοτροφίας, με το Natura «Φαράγγι Θερίσου» μόλις 500 μέτρα δίπλα και με γυπαετούς και όρνια να φωλιάζουν στην περιοχή.
- Μπαταρίες λιθίου και 814 κιλά υδρογόνου κολλητά στο δάσος, σε μια Κρήτη που καίγεται κάθε καλοκαίρι — με τη μελέτη πυρασφάλειας να μετατίθεται «για την οικοδομική άδεια». Η ίδια η ΜΠΕ βαθμολογεί τη δασική πυρκαγιά ως «σημαντικό» κίνδυνο.
- Αντάλλαγμα για την τοπική κοινωνία: δύο (2) θέσεις εργασίας. Και το ίδιο το Δημοτικό Συμβούλιο έχει ήδη απορρίψει το έργο το 2024 — η εταιρεία απλώς το ξαναφέρνει, με μεγαλύτερο μάλιστα γήπεδο.
Επτά πληγές στο ίδιο βουνό: το πραγματικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Το κάθε «μικρό» έργο κουβαλάει τη δική του εκχέρσωση, τη δική του οδοποιία, τη δική του περίφραξη. Στο άθροισμα, μιλάμε για κάτι πολύ μεγαλύτερο: εκχερσώσεις δασικών εκτάσεων και βοσκοτόπων σε κλίμακα βουνού (μόνο το «Φολές Βόρειο» σημαίνει 18 στρέμματα επέμβασης σε δασική έκταση), νέες δασικές οδοποιίες και χιλιάδες κυβικά εκσκαφών σε πλαγιές που η ίδια η μελέτη του ομίλου χαρακτηρίζει εκτεθειμένες σε «σημαντικό» κίνδυνο διάβρωσης, κατολίσθησης και καθίζησης, και περιφράξεις που τεμαχίζουν τους βοσκότοπους και τους διαδρόμους της άγριας ζωής, στην καρδιά της Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά «Λευκά Όρη», όπου η ίδια η ΜΠΕ καταγράφει γυπαετό, όρνιο, ασπροπάρη, χρυσαετό και σπιζαετό.
Οι επεμβάσεις γίνονται πάνω από τη ζώνη που τροφοδοτεί τις πηγές της Αγιάς και των Μεσκλών — δηλαδή πάνω από το νερό της περιοχής — και δίπλα σε δύο Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και στο φαράγγι του Θερίσου. Η ίδια η μελέτη παραδέχεται μόνιμη, μακροπρόθεσμη αλλοίωση της μορφολογίας και του τοπίου και «δυνητικά σημαντικές» επιπτώσεις σε έδαφος και ατμόσφαιρα στην κατασκευή. Και στο τέλος της ζωής των έργων μένουν χιλιάδες πάνελ, μπαταρίες και ηλεκτρονικά απόβλητα, με την «αποκατάσταση» να είναι υπόσχεση στα χαρτιά — ο νόμος επιτρέπει μάλιστα, αντί αναδάσωσης, να καταβληθεί απλώς… αντίτιμο. Το κρισιμότερο όμως είναι ένα: καμία μελέτη δεν έχει αθροίσει ποτέ τις επιπτώσεις και των επτά έργων μαζί. Αυτή ακριβώς είναι η λειτουργία της κατάτμησης: το βουνό καταστρέφεται συνολικά, αλλά αξιολογείται… κομματάκι-κομματάκι.
Την Τετάρτη 22 Ιουλίου, το Δημοτικό Συμβούλιο Χανίων έχει να διαλέξει
Στη συνεδρίαση της Τετάρτης (θέμα 34ο), το Δημοτικό Συμβούλιο καλείται να γνωμοδοτήσει για τη ΜΠΕ του «Φολές Βόρειο». Η Λαϊκή Συσπείρωση καλεί το Σώμα να γνωμοδοτήσει αρνητικά, να εμμείνει στην απόφαση 342/2024 και να απαιτήσει να μην εκδοθεί περιβαλλοντική έγκριση. Όμως το λέμε καθαρά: η αρνητική γνωμοδότηση για ένα έργο είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί. Ζητάμε την ακύρωση του συνόλου των σχεδιασμών του ομίλου στην περιοχή — και των επτά σταθμών στο βουνό του Θερίσου και του έργου της Τυλίσου — την επανεξέταση και ανάκληση των «αθόρυβων» εγκρίσεων (ΠΠΔ) που δόθηκαν χωρίς ΜΠΕ και χωρίς κανείς να ρωτήσει τον λαό της περιοχής, και τη συνολική εξέταση κάθε μελλοντικού σχεδίου ως ενιαίου έργου. Η ενέργεια είναι κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα: οι ΑΠΕ έχουν θέση μόνο μέσα σε ενιαίο κρατικό σχεδιασμό, με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες και την προστασία του περιβάλλοντος — όχι στη λογική του «όποιος προλάβει, πήρε βουνό».
Και πάνω απ’ όλα: κανείς δεν θα σώσει το βουνό για λογαριασμό μας. Είναι στα χέρια των φορέων των αγροτών και των κτηνοτρόφων, των εργαζομένων, των νέων, των κατοίκων του Θερίσου, των Μεσκλών και του Φουρνέ, να ακυρώσουν στην πράξη τους «σιωπηλούς» σχεδιασμούς — όπως τους ακύρωσαν και σε άλλες γωνιές της Κρήτης οι λαϊκές αντιδράσεις. Τους καλούμε να συζητήσουν στους συλλόγους και στα χωριά τους, να συγκροτήσουν επιτροπές αγώνα και να μην επιτρέψουν να μπει μπουλντόζα στο βουνό.
Οι Δημοτικοί Σύμβουλοι της Λαϊκής Συσπείρωσης
Λουτσέτης Μπάμπης
Κλωνιζάκης Μιλτιάδης
Μακρέας Δημήτριος
Μπομπολάκης Φώτης
